RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

RBSE Solutions for Class 8 Sanskrit

Rajasthan Board RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 1.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘उद्यम’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
सुखम्, उद्यम, सर्वाणि, विद्याहीनः, विद्वान्, करणीयः
उत्तर:
उद्यम संसारे सर्वे जनाः सुखम् इच्छन्ति। कोऽपि दुःखं न इच्छति। उद्यम विना सुखं न भवति। उद्यमेन एव मनुष्यः धनी भवति। ये उद्यमं न कुर्वन्ति, ते सुखिनः न भवन्ति। उद्यमेन एव सर्वाणि कार्याणि सिध्यन्ति। उद्यमेन एव विद्याहीनः विद्वान् भवति। उद्यमेन च बलहीनः बलवान् भवति। उद्यमहीनः पुरुषः किमपि न प्राप्नोति। अतः अस्माभिः सदैव उद्यमः करणीयः।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 2.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य सत्संगतिः’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
परहितं, यादृशैः, प्रभावेण, सत्संगतिः, धार्मिकः, सतां
उत्तर:
सत्संगतिः सतां संगतिः ‘सत्संगतिः’ कथ्यते। ये परहितं कुर्वन्ति ते एव सज्जनाः सन्ति। मनुष्यः यादृशैः जनैः सह निवसति, सः तादृशः एव भवति। सत्संगतेः प्रभावेण दुर्जनाः अपि सज्जनाः भवन्ति। सत्संगत्या मानवः उन्नतिं लभते। सत्संगतिः यशसः विस्तारं करोति। पुरुषः सज्जनैः सह सज्जनः भवति, दुर्जनैः च सह दुर्जनः भवति। साधारणः पुरुषः अपि सतां संगत्या महान् भवति। सतां संगत्या अधर्मिकः अपि धार्मिकः, पापी अपि च पुण्यात्मा भवति। अतः सर्वदा सताम् एव संगतिः कार्या।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 3.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘विजयादशमी’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
उत्सवः, इत्यपि, विजयोल्लासे, दशम्यां, शक्तिपूजायाः, दुर्गापूजा
उत्तर:
विजयादशमी विजयादशमी प्रमुखतः क्षत्रियाणाम् उत्सवः अस्ति। अयं ‘दशहरा’ इत्यपि कथ्यते। अयं क्षत्रियाणां कृते उत्साहवर्धकः उत्सवः अस्ति। एषः आश्विनमासस्य शुक्लपक्षस्य दशम्यां तिथौ मन्यते। अयम् उत्सवः मर्यादापुरुषोत्तमस्य रामचन्द्रस्य विजयोल्लासे मन्यते। अस्मिन् एव दिने रामः सीतापहारिणं रावणम् अवधीत्। क्षत्रियाः अस्मिन् दिने स्वशस्त्राणि पूजयन्ति। अयम् उत्सवः अधर्मे धर्मविजयस्य सूचकः अस्ति। विजयादशमी शक्तिपूजायाः उत्सवः वर्तते। बंगालप्रान्ते एतस्मिन् अवसरे दुर्गापूजा भवति।

प्रश्न 4.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘रक्षाबन्धनम्’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
हिन्दूनां, प्रमुखः, मन्यते, रक्षायाः, एकतायाः, रक्षासूत्रं
उत्तर:
रक्षाबन्धनम् रक्षाबन्धनं हिन्दूनां प्रधानमहोत्सवः अस्ति। अयं ब्राह्मणानां प्रमुखः उत्सवः अस्ति। एषः महोत्सवः श्रावणमासस्य पूर्णिमायां मन्यते। अस्मिन् दिने हिन्दुजनाः रक्षासूत्रं बध्नन्ति। वस्तुतः रक्षाबन्धनं रक्षायाः एव प्रतीकम् अस्ति। भगिन्यः भ्रातृगृहं गत्वा तेषाम् दक्षिणे हस्ते रक्षासूत्रंबध्नन्ति। भ्रातरः भगिनीभ्यः यथाशक्तिः दक्षिणां यच्छन्ति। अयम् उत्सवः भ्रातभगिन्योः एव अस्ति। एतत् रक्षासूत्रं परस्परप्रेम्णः एकतायाः च सूचकम् अस्ति। वयं रक्षासूत्रस्य महत्त्वं ज्ञात्वा एकतायाः सूत्रे बद्धाः भवेम।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 5.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘संस्कृतभाषायाः महत्त्वम्’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
विश्वस्य, संस्कृत, भाषा, वदन्ति, भाषायाः, प्रचारः
उत्तर:
संस्कृतभाषायाः महत्त्वम् संस्कृतभाषा विश्वस्य प्राचीनतमा भाषा अस्ति। प्राचीनकाले इयं जनसाधारणस्य भाषा आसीत्। तदा सर्वे जनाः संस्कृतम् एव वदन्ति स्म। संस्कृतभाषा सर्वाः भाषाः शब्ददानेन पोषयति। अतः संस्कृतभाषा सर्वासां भाषाणां जननी अस्ति। भारतीया संस्कृतिः अस्याम् एव भाषायां सुरक्षिता अस्ति। ये एतां ‘मृतभाषा’ इति कथयन्ति, ते एव मृताः सन्ति। ते अस्याः भाषायाः महत्त्वं न जानन्ति। अस्माकं वेदाः, पुराणानि, महाकाव्यानि अस्यां भाषायाम् एव सन्ति। अतः अस्माभिः अस्याः प्रचारः प्रसारः च कर्त्तव्यः।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 6.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘अस्माकं देशः’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
अस्माकं, नद्याः, विद्यानां, रक्षकः, सर्वधर्माणा, अस्माभिः
उत्तर:
अस्माकं देशः भारतः अस्माकं देशः अस्ति। अस्य संस्कृतिः धर्मपरम्परा च श्रेष्ठा अस्ति। अयं देशः सर्वासां विद्यानां केन्द्रम अस्ति। अयं देशः प्रकतेः क्रीडास्थली अस्ति। अनेकाः पवित्रतमाः नद्यः अत्र वहन्ति। अस्य उत्तरस्यां दिशि हिमालयः रक्षकः इव स्थितः। अत्र सर्वधर्माणां समानः सम्मानः अस्ति। अस्य भूमिः विविधरत्नानां जननी अस्ति। अत्र विविधाः जातयः निवसन्ति। अस्माभिः सदा अस्य रक्षा करणीया।

प्रश्न 7.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘हिमालयः विषये निबंध लेखनं कुरुत।
दिशि, पर्वतराजः, अतीव, अत्रैव, गंगादयः, शत्रुभ्यः
उत्तर:
हिमालयः भारतस्य उत्तरस्यां दिशि हिमालयः स्थितः अस्ति। अयं ‘पर्वतराजः’ ‘नगाधिराजः’ वा अपि कथ्यते। अयं सर्वेषु पर्वतेषु उच्चतमः अस्ति। अस्य अत्युच्चानि शिखराणि अतीव शोभन्ते। अत्र विविधाः ओषधयः उत्पन्नाः भवन्ति। देवाः अपि अत्रैव निवासं कुर्वन्ति। गंगादयः पवित्रतमाः नद्यः हिमालयात् एव निर्गच्छन्ति। अयं पर्वतः प्रकृतेः क्रीडाभूमिः अस्ति। अयं पर्वतः भारतदेशं शत्रुभ्यः सर्वदा रक्षति। अयं पर्वतः सर्वथा सर्वेषां हितकरः अस्ति।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 8.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘मम प्रिय पुस्तकम्’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
निधयः, सहैव, पुस्तकं, श्रीपद्भगवद्गीता, उद्योगिनः, जनयति
उत्तर:
मम प्रिय पुस्तकम् पुस्तकानि ज्ञानस्य निधयः भवन्ति। ज्ञानप्रदानेन सहैव एतानि अस्माकं मनोरंजनमपि कुर्वन्ति। प्रेरणादायकपुस्तकानि मह्यम् अतीव रोचन्ते। ईदृशमेव एक पुस्तकं श्रीमद्भगवद्गीता अस्ति। अस्मिन् पुस्तके मानवमात्राय कल्याणसन्देशः निहितः। इदम् अस्मान् श्रेष्ठसफलजीवनस्य मार्ग दर्शयति। अत्र निहितः कर्मयोगः मानवान् उद्योगिनः करोति। अस्य अध्ययनं जनेषु कर्म प्रति रुचिं जनयति। स्वार्थहीनकर्मकरणेन मनुष्याः श्रेष्ठसन्तुष्टंजीवनं यापयन्ति। एवम् इदं पुस्तक सम्पूर्ण जीवनदर्शनम् अस्ति।।

प्रश्न 9.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य परोपकारः’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
उपकारः, मानवः, परोपकारेण, दुःखानि, शिवि, सदैव
उत्तर:
परोपकारः परेषाम् उपकारः ‘परोपकारः’ भवति। यदा मानवः परेषां हितं करोति, सः एव परोपकारः कथ्यते। परोपकारः महान् गुणः अस्ति। परोपकारेण एव सुखं भवति। परोपकारिणः जनाः निर्धानेभ्यः धानं, भोजनं वस्त्रणि च यच्छन्ति। परोपकारिणः जनाः दुःखितानां दुःखानि दूरीकुर्वन्ति। संसारे इदम् एव महत् पुण्यम् अस्ति। परोपकारिणः जनाः अन्येषां प्राणरक्षणाय स्वप्राणान् अपि त्यजन्ति। अस्य उदाहरणं महाराजः शिविः अस्ति। अतः अस्माभिः सदैव परोपकारः कर्तव्यः।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 10.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘विद्यायाः महत्वम्’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
धनम्, पापम्, भवति, विनयं, प्राप्नोति, संचयेन
उत्तर:
विद्यायाः महत्वम् विद्या प्रधानं धनम् अस्ति। पुण्यं, पापम् इति ज्ञानं विद्यया एव भवति। स्वकर्तव्यज्ञानम् अपि विद्यया एव भवति। विद्या मनुष्याय विनयं ददाति। विनयात् मानवः पात्रतां याति। पात्रत्वात् च मनुष्यः धनं प्राप्नोति। विद्या मनुष्यस्य सुन्दरं रूपम् अस्ति। विद्यारहितः पुरुषः साक्षात् पशुः एव भवति। विद्या दानेन वर्धते संचयेन च नश्यति। अतः विद्या अपूर्वं श्रेष्ठं च धनम् अस्ति।

प्रश्न 11.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य ‘अस्माकं विद्यालयः’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
नगरात्, आदर्शः, पञ्चदशः, विविध, कुशलाः, पुस्तकालये
उत्तर:
अस्माकं विद्यालयः अस्माकं विद्यालयः नगरात् बहिः रम्यप्रदेशे अस्ति। अस्य नाम राजकीयः आदर्श: माध्यमिकः विद्यालयः अस्ति। अस्माकं विद्यालये पञ्चदशः अध्यापकाः पञ्चशत छात्राः च सन्ति। सर्वे अध्यापकाः विविध विषयेषु निपुणाः सन्ति। अध्ययने तत्पराः छात्राः क्रीडायाम् अपि कुशलाः सन्ति। कन्दुकक्रीडायाम् अस्माकं विद्यालयः प्रथम अस्ति। विद्यालयं परितः एक रमणीयकम् उद्यानम् अस्ति। अस्माकं विद्यालये एक: विशालः पुस्तकालयः अपि अस्ति। पुस्तकालये दशसहस्रपुस्तकानि सन्ति। अयं विद्यालयः साक्षात् विद्यायाः मन्दिरम् एव अस्ति।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

प्रश्न 12.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य दीपमालिका’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
उत्सवः, वैश्यानाम्, तिथौ, पूजनं, अयोध्याम्, दीपाः
उत्तर:
दीपमालिका दीपावली हिन्दूनां प्रमुखः उत्सवः अस्ति। अयम् उत्सवः विशेषतया वैश्यानाम् उत्सवः अस्ति। दीपावल्याः उत्सवः कार्तिकमासस्य अमावस्यायां तिथौ भवति। जनाः पूर्वमेव स्वगृहाणि स्वच्छानि कुर्वन्ति। सर्व स्वगृहेषु विविधाव्यञ्जनानि पचन्ति। रात्रौ लक्ष्म्याः गणेशस्य च पूजनं भवति। सर्वत्र दीपकानां पंक्ति अत्यधिकं शोभते। अस्मिन् दिने श्रीरामः रावणं हत्वा अयोध्याम् आगच्छत्। श्रीरामस्य स्वागतार्थं सर्वैः अयोध्यावासिभिः दीपाः प्रज्ज्वलिताः। इदम् एव अस्य उत्सवस्य विशेषता अस्ति।

प्रश्न 13.
निर्देशानुसारं पदानि स्वीकृत्य होलिकोत्सवः’ विषये निबंध लेखनं कुरुत।
उत्सवा, फाल्गुनमासस्य, हिन्दूनां, होलिका, अग्नौ
उत्तर:
होलिकोत्सवः भारतदेशे अनेके उत्सवाः भवन्ति। तेषु होलिकोत्सवः एकः प्रमुखः उत्सवः अस्ति। एषः हिन्दूनां प्रधानोत्सवः अस्ति। अयं फाल्गुनमासस्य पूर्णिमायां तिथौ मन्यते। प्रथमे दिवसे रात्रौ होलिकादाहः भवति। द्वितीये दिने जनाः परस्परम अबीरगुलालादीनि प्रक्षिपन्ति। अस्मिन् दिने गृहे गृहे विविधाः पाकाः पच्यन्ते। पौराणिककथानुसारेण होलिका प्रह्लादम् आदाय अग्नौ अतिष्ठत्। ईश्वरेच्छया सा क्षणेन भस्मीसात् अभवत्। प्रह्लादः तु सुरक्षितः एव अतिष्ठत्।

RBSE Class 8 Sanskrit रचना निबन्ध लेखनम्

Leave a Comment